Wprowadzenie
Ogończyk andyjski (Synallaxis azarae) to niewielki ptak z rodziny garncarzowatych, który zamieszkuje obszary Andów w Ameryce Południowej. Jego zasięg występowania obejmuje rozległe tereny od północnej Wenezueli po północną Argentynę, co czyni go jednym z bardziej rozpowszechnionych przedstawicieli swojego gatunku w regionie. W Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych IUCN ogończyk andyjski klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski, co oznacza, że obecnie nie jest zagrożony wyginięciem. W artykule tym przyjrzymy się systematyce, morfologii, zasięgowi występowania, ekologii, zachowaniu oraz rozmnażaniu tego interesującego ptaka.
Systematyka ogończyka andyjskiego
Ogończyk andyjski po raz pierwszy został opisany w 1838 roku przez francuskiego przyrodnika Alcide d’Orbigny. W swoim dziele „Voyage dans l’Amérique Méridionale” nadał mu nazwę Synallaxis azarae, na cześć inżyniera i przyrodnika Félixa Francisco José Pedro de Azara. Miejsce typowe dla tego gatunku zostało określone w Boliwii, a badania molekularne wykazały bliskie pokrewieństwo ogończyka andyjskiego z ogończykiem inkaskim (Synallaxis courseni). Obecnie wyróżnia się dziewięć podgatunków ogończyka andyjskiego, które różnią się od siebie zarówno wyglądem, jak i zasięgiem występowania.
Podgatunki ogończyka andyjskiego
Wśród dziewięciu podgatunków ogończyka andyjskiego znajdują się:
- S. a. elegantior – ogończyk nadobny
- S. a. media
- S. a. ochracea
- S. a. fruticicola
- S. a. infumata
- S. a. urubambae
- S. a. azarae – ogończyk andyjski
- S. a. samaipatae
- S. a. superciliosa – ogończyk jasnobrewy
Morfologia ogończyka andyjskiego
Ogończyk andyjski to mały ptak o długości ciała wynoszącej od 15 do 17 cm i masie od 12 do 18 g. Charakteryzuje się długim i cienkim dziobem, którego górna szczęka ma kolor czarny lub ciemnoszary, natomiast żuchwa jest niebieskoszara z czarnym zakończeniem. Tęczówki są koloru kasztanowego do czerwonobrązowego.
Podgatunek nominatywny S. a. azarae ma ciemnobrązowoszarą głowę z jaśniejszymi brwiami i ciemniejszym kantarkiem, natomiast jego grzbiet jest oliwkowobrązowy, a skrzydła rudo-kasztanowe z ciemnobrązowymi zakończeniami lotek.
Różnice między podgatunkami
Różne podgatunki ogończyka andyjskiego różnią się między sobą kolorystyką oraz szczegółami morfologicznymi:
- S. a. elegantior ma jaśniejsze brwi i biały kantarek.
- S. a. media charakteryzuje się szarymi brwiami i mniejszym kantarkiem.
- S. a. ochracea jest bledszy niż nominatywny z płowobrązowym grzbietem.
- S. a. fruticicola jest ciemniejszy od S. a. ochracea z szerszym pasem czołowym.
- S. a. infumata ma 8 sterówek i jaśniejsze pokrywy skrzydeł.
- S. a. urubambae wyróżnia się ciemniejszym oliwkowoszarym ogonem.
- S. a. samaipatae jest stosunkowo jasny z płowożółtymi brwiami.
- S. a. superciliosa ma blade płowożółte brwi i jasnobrązowe dolne części ciała.
Zasięg występowania ogończyka andyjskiego
Ogończyk andyjski zamieszkuje rozległe obszary Andów od zachodniej Wenezueli aż po północno-zachodnią Argentynę, co stanowi ponad 4000 km jego zasięgu występowania. Szacuje się, że jego obszar występowania obejmuje około 4,01 mln km².
Ptak ten preferuje wysokości od 1500 do 3500 m n.p.m., ale lokalnie spotykany jest na niższych wysokościach – na przykład w południowo-zachodnim Ekwadorze można go znaleźć na wysokości już od 900 m n.p.m.
Występowanie poszczególnych podgatunków
Każdy podgatunek ogończyka andyjskiego występuje w innym regionie geograficznym:
- S. a. elegantior: wschodnie Andy w Kolumbii oraz zachodnia Wenezuela.
- S. a. media: zachodnie i środkowe Andy Kolumbii na południe do Ekwadoru.
- S. a. ochracea: południowo-zachodni Ekwador i północno-zachodnie Peru.
- S. a. fruticicola: dolina rzeki Marañón w północnym Peru.
- S. a. infumata: północne i środkowe Peru.
- S. a. urubambae: region Cuzco w południowym Peru.
- S. a. azarae: południowe Peru do środkowej Boliwii.
<li
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).