Operacja lotnicza „Staszek 2” – wprowadzenie
Operacja lotnicza „Staszek 2” to jeden z najważniejszych momentów w historii polskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej. Był to ostatni zrzut cichociemnych do okupowanej Polski, który miał miejsce w nocy z 26 na 27 grudnia 1944 roku. Celem misji było dostarczenie wsparcia dla Armii Krajowej oraz przygotowanie działań konspiracyjnych w obliczu nadchodzącej ofensywy sowieckiej. W artykule przyjrzymy się szczegółom tej operacji, jej uczestnikom oraz znaczeniu w kontekście walki Polaków o niepodległość.
Przygotowania do operacji
Operacja „Staszek 2” rozpoczęła się od precyzyjnych przygotowań, które były niezbędne do zrealizowania misji. Samolot Liberator BZ 965 „V”, należący do 301 Dywizjonu RAF, wystartował z lotniska Campo Casale, znajdującego się w pobliżu Brindisi we Włoszech. Dowództwo operacji objął S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, który pełnił kluczową rolę w planowaniu i realizacji zrzutu.
W skład załogi samolotu weszli doświadczeni piloci oraz specjaliści, tacy jak pilot F/L Stanisław Reymer-Krzywicki, pilot F/O Mikołaj Paraśkiewicz, nawigator S/L Eugeniusz Arciuszkiewicz, radiotelegrafista W/O Dionizy Budnicki, mechanik pokładowy Sgt. J. Brzeziński, strzelec P/O K. Grabowski oraz despatcher F/S Stanisław Baran. Taki skład załogi zapewniał wysoką jakość wykonania misji.
Cel operacji i skład ekipy skoczków
Głównym celem misji „Staszek 2” było dostarczenie nie tylko sprzętu i pieniędzy dla Armii Krajowej, ale także przetransportowanie sześciu cichociemnych do Polski. Ekipa skoczków nr LXIII składała się z oficerów łączności, którzy byli kluczowymi postaciami w organizowaniu działań konspiracyjnych po wkroczeniu Sowietów. W skład ekipy weszli:
- Kapitan Stanisław Dmowski „Podlasiak” – dowódca ekipy
- Ppor. Bronisław Czepczak „Zwijak 2”
- Podporucznik Jan Matysko „Oskard”
- Kapitan Jan Parczewski „Kraska”
- Major Zdzisław Sroczyński „Kompresor”
- Major Witold Uklański „Herold”
Ich zadaniem było nie tylko wsparcie Armii Krajowej, ale również przygotowanie struktur konspiracyjnych na nadchodzące zmiany w sytuacji politycznej.
Zrzut i jego przebieg
Zrzut odbył się na placówkę odbiorczą „Wilga 311”, która znajdowała się na obszarze Beskidu Sądeckiego i Gorców, w okolicy wsi Szczawa, niedaleko Nowego Targu. Zgodnie z planem operacji, sprzęt i pieniądze zostały zrzucone w pierwszym nalocie na placówkę, natomiast skoczkowie wyskoczyli podczas czwartego, piątego i szóstego nalotu samolotu. Cała operacja była niezwykle ryzykowna ze względu na obecność niemieckiego uzbrojenia oraz patrole w tym regionie.
W trakcie misji udało się przetransportować znaczne ilości pieniędzy: 589 800 dolarów w banknotach, 6 tys. dolarów w złocie oraz 760 tys. reichsmarek. Oprócz tego zrzucono również 15 zasobników i 4 paczki z materiałami potrzebnymi dla Armii Krajowej.
Bezpieczny powrót i konsekwencje operacji
Po udanym zrzucie spadochroniarze zostali przyjęci przez Komórkę Odbioru Zrzutów 1 Pułku Strzelców Podhalańskich Armii Krajowej. Sprzęt oraz pieniądze zostały przekazane porucznikowi Antoniemu Turskiemu ps. „Tolek”. Operacja zakończyła się sukcesem – samolot Liberator BZ 965 „V” wrócił bezpiecznie do Campo Casale po około ośmiu godzinach lotu.
Sukces operacji „Staszek 2” miał istotne znaczenie dla dalszych działań Armii Krajowej oraz dla całego ruchu oporu w Polsce. Dzięki dostarczonym funduszom możliwe było kontynuowanie działalności konspiracyjnej oraz organizacji kolejnych akcji przeciwko okupantom.
Upamiętnienie operacji
Loty polskich i alianckich lotników nad Polską zostały uhonorowane na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie po 1990 roku poprzez umieszczenie napisu na jednej z tablic: „LOTY DO POLSKI 1941–1945”. Upamiętnienie to jest symbolem wdzięczności za poświęcenie i odwagę żołnierzy walczących o wolność Polski.
Zakończenie
Operacja lotnicza „Staszek 2” pozostaje ważnym elementem historii Polski podczas II wojny światowej. Działania cichociemnych oraz wspierających ich lotników miały kluczowe znaczenie dla kontynuacji walki o niepodległość. Dzięki determinacji i odwadze uczestników tej misji udało się dostarczyć niezbędne wsparcie dla Armii Krajowej oraz przygotować ruch oporu na nadchodzące wyzwania związane z zmieniającą się sytuacją polityczną. Pamięć o tych wydarzeniach powinna być pielęgnowana jako hołd dla wszystkich, którzy walczyli o wolność Polski.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).